De grootvader van Facebook

Deze week is Facebook jarig. 'Klik klik hoera', kopte Het Nieuwsblad. Want de socialenetwerksite is een innovatie waar we ondertussen met zo'n twee miljoen Belgen aan verslingerd zijn. In elke krant vond je gisteren foto's van Mark Zuckerberg, de twintiger die de socialenetwerksite uit de grond stampte. Maar ondertussen zijn wij wel vergeten dat onze landgenoot Paul Otlet op zijn 27ste al grootse plannen had voor een wereldwijd netwerk van computers. In het jaar 1895. Met behulp van dat netwerk zouden gebruikers uiteindelijk kunnen 'deelnemen, applaudisseren, staande ovaties geven en in koor zingen'. Social networking avant la lettre dus.

En dat was zeker niet het enige waar we Otlet eigenlijk voor zouden moeten kennen. De Brusselaar is ook de vader van de hyperlink, u weet wel, het balkje tekst waar u in cyberspace op klikt om vervolgens te worden meegenomen naar een internetpagina met gelinkte informatie. Otlet maakte een zoeksysteem dat gebruikers de kans bood om met wieltjes en haken miljoenen fiches met daarop informatie over alle mogelijke beschikbare boeken te raadplegen.

Een intrigerende man dus, maar wie was die Paul Otlet? Zijn levensverhaal leest als een trein. Hij werd geboren in Brussel in 1868. Zijn moeder, verwant met Emile Verhaeren, stierf wanneer hij drie was. Zijn vader, die fortuin had gemaakt door overal ter wereld trams te verkopen, hield de jongen thuis uit overtuiging dat het onderwijssysteem dodelijk was voor jonge creativiteit. Paul Otlet studeerde uiteindelijk voor advocaat in Brussel en in Leuven. Maar het duurde niet lang voor de nog jonge Otlet zich stortte op zijn voorliefde voor boeken en het in kaart brengen van publicaties.

Dat deed hij niet alleen. Hij werkte samen met Henri Lafontaine, een collega-vredesactivist. Die laatste investeerde zelfs het geld van zijn Nobelprijs voor de vrede in hun gezamenlijk project, de bibliografie van alle gepubliceerde kennis. Daarvoor had Paul Otlet zijn plannen neergeschreven om wereldwijd elektrische telescopen met elkaar te verbinden. Op die manier zouden mensen berichten naar elkaar kunnen sturen, dossiers delen en zelfs vanuit hun luie stoel alle verzamelde kennis kunnen raadplegen. Hij noemde zijn uitvinding een 'netwerk'. Klinkt bekend.

Officieel runde Otlet met zijn broer een bedrijf dat investeerde in mijnen en spoorwegen. In werkelijkheid ging al zijn aandacht naar zijn papieren internetversie. Die bestond uit een collectie van meer dan 15 miljoen steekkaarten van 7 op 12 centimeter die alle boeken, foto's, krantenknipsels en posters catalogiseerde. De Kennisstad, Mundaneum gedoopt, hield kantoor op het Jubelpark en je kon er via de post of telegraaf eender welke vraag stellen. Voor een vast bedrag kreeg je een antwoord opgestuurd over om het even welk onderwerp. In zijn topjaar kreeg het Mundaneum 1.500 vragen van over de hele wereld te verwerken. Het zou de bètaversie van Google geweest kunnen zijn.

In 1934 verloor Otlet de steun van de Belgische regering. De visie van een toekomst zonder papier strandde zo op een berg steekkaarten. Een deel van het Mundaneum verhuisde en Otlet stierf in 1944, arm en bijna vergeten. Pas in 1968 herontdekte een student aan de ULB de collectie. In Bergen, waar Google binnenkort investeert, bevindt zich vandaag het piepkleine Mundaneum-museum.

Dat verlichte geesten in ons land nauwelijks het verdiende respect krijgen, bleek bij de verkiezing van de Grootste Belg. Daar strandde Otlet op nummer 64. In de lijst van de niet-genomineerde landgenoten.

Reacties

Patrick,

Bedankt voor je reactie! Wat een interessante familiegeschiedenis, jullie hebben duidelijk iets in de genen. Jammer inderdaad dat jullie familieverhaal niet beter bekend is. Misschien moeten jullie maar eens met een verjaardagsviering wat aandacht creëren en zorgen voor sant in eigen land.

Ik ben een verre nazaat van Henri LAFONTAINE. Onze familietak woont al generaties lang in Gent maar we koesteren nog steeds de herinnering aan onze ietwat vergeten Henri. Hij was een vurig pacifist en de grondlegger van de Volkerenbond, die van oorsprong dezelfde missie had als de huidige UNO. Zijn visie over het Mundaneum was, dat de klassificering en verspreiding van kennis en informatie een substantiële bijdrage tot de wereldvrede kon leveren. Het door hem en Paul Otlet ontworpen universeel numeriek klassificatiesysteem is nog steeds in gebruik in alle bibliotheen ter wereld. Zijn zus Léonie streed jarenlang voor gelijke rechten voor de vrouw. Als het jullie uitkomt ben ik graag bereid verdere info te delen.

Reactie toevoegen

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.

Flanders DC © 2014

Created by Kunstmaan