Economie als wetenschap is niet ontstaan met het beroemde boek van Adam Smith ‘An inquiry into the nature and the causes of the wealth of nations’ (1776), maar wel in het Aards Paradijs. Het is voldoende bekend hoe Adam en Eva geklungeld hebben bij het oplossen van een elementair consumptieprobleem: het rationeel bevredigen van hun behoefte aan appelen. Waarbij zij toen reeds tot het inzicht waren gekomen dat ‘an apple a day keeps the doctor away”. Toen reeds paste Eva het cartesiaanse beginsel: ‘je pense donc je suis’ toe in een eigentijdse interpretatie, wat leidde tot: ‘je dépense donc je suis’. Adam van zijn kant, bloot en blood, en bezwijkend voor de onthullende charmes van Eva, liet zich verleiden.

Sedertdien hebben mannen nog steeds zondige gedachten wanneer zij een vrouw met gulzige lippen in een appel zien bijten of aan een banaan zien proeven. Jahwe liet er echter geen gras over groeien en veroordeelde de eerste twee mensenkinderen tot levenslange dwangarbeid. Dit wilde zeggen: tot economische gedragingen waarbij de mens voortaan dankzij innovatie en creativiteit zou dienen in te staan voor zijn uiteindelijke consumptie en behoeftebevrediging, in het zweet zijns aanschijn. De vrouw echter, afstammelinge van Eva, door zelf te werken en haar transpiratie te verbergen achter haar make up, zou zich heel snel ontvoogden en de triomfen vieren van de evacipatie.

De economische wetenschap is thans uitgegroeid tot een post-paradijselijk paradigma waarbij steeds weer aan de bevolking moet worden uitgelegd dat ze leeft in een wereld van schaarste, dat keuzes moet worden gemaakt die een alternatieve kost met zich brengen, dat taarten maar kunnen worden verdeeld en opgegeten als ze eerst werden gebakken, dat de bomen niet groeien tot in de hemel en dat men geen sociaal paradijs kan bouwen op een economisch kerkhof.

Een econoom die zich populistisch of demagogisch opstelt, is niet langer een econoom die naam waardig. Wel is het zo dat inmiddels de economie niets anders is dan het gezond verstand verduisterd door de wetenschap. Na tientallen jaren speurwerk, wetenschappelijk onderzoek en het toekennen van de Nobelprijs aan heel wat economen, zijn die tot de bevinding gekomen dat de helft van hun theorieën vals is. Het probleem is echter dat zij niet weten welke helft. Magistraten verbergen hun vergissingen achter tralies, geneesheren stoppen ze onder de grond, architecten laten er klimop rond groeien. Economisten echter hebben nooit schuldcomplexen en zijn trots op hun dwaasheden. Economen zijn zeer goed in het voorspellen van het verleden. Wat de toekomst betreft zoals de aanstaande beurs- evolutie, zwijgen ze best in alle talen. Want als ze fouten voorspellen zal niemand het hen vergeven en als ze juist voorspellen zal niemand het zich herinneren.

Dit belet niet dat men zich ongerust dient te maken over naderend economisch onheil dat we enkel zullen kunnen afwenden dankzij onze creativiteit. Het licht dat te zien aan het eind van de tunnel is niet dat van de opgaande zon maar wel de koplamp van een aanstormende alles vernietigende sneltrein. De begroting door de interim-regering neergelegd, is mooi in haar lelijkheid, wat aldus bewijst dat zij een modern kunstwerk is Of de crisis wereldwijd gaat uitbreken, weet geen mens tot het te laat is. Laten we inspiratie halen uit de Chinese schrijfwijze van het woord crisis. In het Chinees wordt “crisis” uitgebeeld door twee vervlochten pictogrammen waarvan het eerste “gevaar” en het tweede “uitdaging” betekenen. Deze combinatie zit vol wijsheid. Laten we versneld Chinees leren. Het zal onze creativiteit aanscherpen. Bovendien zullen wij over 10 jaar allemaal rijden met een Chinese auto en zullen wij de instructies, met name over hoe we hem kunnen opplooien en wegbergen in een handtas, moeten lezen en leren in het Chinees. Het aanleren van het Chinees is een onvervangbare, innoverende taal-spraak oefening. Chinees spreken betekent immers dat je de eerste helft van een zin inslikt en de tweede helft uitspuwt, er zorg voor dragen dat je elk woord zingt in de juiste dodekafonische toonaard. Succes verzekerd.

Mark Eyskens