De nieuwe campagne van 11.11.11 tegen nieuwe Europese vrijhandelsakkoorden met ontwikkelingslanden verwart medicijn en ziekte. 11.11.11 is vóór landbouwsubsidies en tegen akkoorden voor meer vrijhandel. Maar ontwikkelingslanden lijden niet aan te veel vrije markt maar juist aan een dramatisch gebrek aan vrije handel en ondernemerschap. Want laat ons duidelijk zijn: het zijn Afrikaanse ondernemers die hun continent uit het slop kunnen trekken. Hun kansen beperken door hen op te sluiten in een protectionistische markt veroordeelt hen tot armoede.

Volgens de Noord-Zuidkoepel ontzegt ‘de internationale vrije markt de Afrikaanse boeren een eerlijke prijs voor hun producten’. Blijkbaar heb ik niet goed opgelet tijdens mijn cursussen economie. Ik dacht dat de vrije markt ondernemers kansen zou geven. Immers, zo kunnen ondernemers uit het Zuiden producten en diensten die ze in eigen land met het grootste comparatieve voordeel produceren, overal aan de man te brengen. Fout dus, volgens 11.11.11. Maar daar eindigt de merkwaardige redenering van de organisatie niet. Op de site staat voorts te lezen dat de koepel ‘niet tegen subsidiëring en ondersteuning van Europese boeren’ is. Laat dat nu net de grote boosdoener zijn die voor oneerlijk concurrentie zorgt. Het is immers niet het openen van de melkmarkt die ondernemers uit Tanzania de das om doet. Het zijn de subsidies die Europees melkpoeder artificieel goedkoper maken dan het product van Afrikaanse melkboeren, die echte oneerlijke handel creëren.

Afrikaanse landen kunnen de competitie in eerste klasse niet aan en moeten daarom afgeschermd worden in hun eigen liga, luidt het argument. Toch weet iedereen dat protectionisme zelden de beloofde resultaten oplevert. Een gebrek aan concurrentie leidt tot een tekort aan innovatie en hogere prijzen voor inferieure producten. Op die manier worden ondernemers uit dergelijke systemen nooit competitief met de rest van de wereld.

Het kan ook anders volgens Hernando de Soto. Hij is een van de meest gerespecteerde ontwikkelingseconomen op deze aardbol en presenteert een radicaal verschillend recept: meer ondernemerschap in de derde wereld. De Peruviaan is door Time uitgeroepen tot een van de grootste innovators van deze eeuw en bejubeld door Clinton, Bush en de Verenigde Naties. Hij pleit voor het invoeren van een duidelijk eigendomssysteem in de derde wereld. Op die manier kunnen arme mensen formeel eigenaar worden van bijvoorbeeld de hut die ze vandaag informeel bezitten. Zo’n bezit kan de basis zijn van een nieuwe golf ondernemerschap. Immers, enkel zo kan eigendom als onderpand gebruikt worden voor een lening bij de opstart van een microbedrijf. De Soto schat de waarde van alle informele vastgoed in de derde wereld op twintig keer de hulp die westerse landen per jaar aan het Zuiden schenken.

En er zijn fantastische verhalen van Afrikaans ondernemerschap. Thomas Friedman schreef onlangs over Advanced Bio-Extracts in Kenia, een bedrijf dat toont wat talent, innovatie en ondernemerschap vermag. Afrikaanse en blanke boeren kweken er samen met wetenschappers de plant artemisia, een sleutelonderdeel van een nieuwe generatie goedkope malariamedicatie. Zevenduizend boeren in Tanzania, Kenia en Uganda doen mee en genieten van een opbrengst die vier keer hoger ligt dan die van graan. En wist u dat Afrikaanse ondernemers het snelst groeiende mobiele telefoonnetwerk op aarde aan het creëren zijn?

Lorin Parys is voorzitter van Flanders DC, de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit. Hij schrijft deze column in eigen naam.