Dinsdag zat ik gezellig te tafelen toen mijn disgenoots’ telefoon rinkelde. Mijn tafelpartner excuseerde zich kortstondig en keerde na een paar minuten terug. Zijn zoon aan de telefoon. Die had papa nodig om te vertellen hoe zijn examen geweest was. En, zo bleek, de vader moest vroeger naar huis om zoon morele steun te leveren. Waarop de plichtsbewuste papa : “Tja, kinderen. Ik denk soms dat hoe zachter ik ze aanpak, hoe minder ambitieus ze worden.” Dat intrigeerde mij, hoe harder je jeugd hoe ambitieuzer? Zijn school, genetische samenstelling, opvoeding of cultuur bepalend? En hoe zit het trouwens met de ambitie van de jeugd van tegenwoordig?

Ambitie

Want mijn lunchpartner en ik waren het roerend eens dat we zelf best behoorlijk ambitieus zijn. Maar dat we toch niet die alles verschroeiende drang in ons dragen om geld, faam en macht te vergaren. Een begeerte die we wel zien blinken in de ogen van sommige mensen. Denk hyper-competitieve Monica uit Friends. Vaak lijkt het alsof dat soort mensen iets goed te maken hebben. Een harde jeugd, een trauma of een geringe gestalte. Denk Napoleon, Sarkozy en verzengende eerzucht. En dat ze daarmee de wereld lik op stuk willen geven.

Steve & Steve

Hoe komt het bijvoorbeeld dat Steve Jobs en Steve Wozniak zo’n verschillende levensloop hebben gekozen? De eerste stichtte Apple, maakte Pixar groot en begon dan aan zijn tweede tournée bij de elektronica gigant op zoek naar steeds groter succes. De tweede Steve stond mee aan de bakermat van Apple en hield het op zijn 34stevoor bekeken als multimiljonair.

Opleiding

Met scholing heeft het niet altijd te maken. Jobs kapte er mee aan de unief. Michael Dell deed hetzelfde op zijn 19de, Bill Gates liet na een tijdje Harvard links liggen, en ook Henry Ford en Larry Ellinson gaven de brui aan een opleiding. Richard Branson heeft dyslexie en haalde slechte punten op school. Academisch succes is dus geen graadmeter van ambitie. Soms integendeel.

Genen

Met genen heeft het wel iets te maken. Bij wolvenjongeren wordt het meteen na de geboorte duidelijk wie er alpha en beta is. De eerste categorie is sneller, nieuwsgieriger en hebberiger. Zij leggen langere afstanden af en worden tien jaar oud. De beta’s blijven thuis en sterven na hun vierde levensjaar. Ook bij mensen vind je geboren alpha’s. Maar als het enkel genetica zou zijn die ons zou drijven dan zouden alle identieke tweelingen dezelfde ambitie koesteren. En dat is niet zo.

Familie

Familie speelt dus een belangrijke rol, zoals een recent artikel in Time leert. Maar bij niemand dezelfde. Groei je op in een rijke familie dan kan je de instrumenten erven om te slagen of de onverschilligheid om te lanterfanten. Groei je arm op, dan kan je de motivatie oppikken om er uit te geraken of net het omgekeerde ondervinden. De echte strebers komen dus uit de middenklasse. Die heeft niet genoeg om te rentenieren en leeft met de gedachte dat ze alles wel eens kwijt zouden kunnen raken. En dat verlangen hoeft niet aangeboren te zijn. Frans de Waal die het boek, Onze Innerlijke Aap, heeft geschreven beweert dat elke mannelijke chimpansee van de ene op de andere dag kan veranderen in een verschillende persoonlijkheid als hij de kans ziet om de macht te grijpen.

De Jeugd van Tegenwoordig

En onze jeugd? Die gaf vorige week blijk van blakende ambitie. Een onderzoek toonde aan dat onze jongeren het toppunt van hun carrière willen bereiken op hun 35ste. Kwatongen lezen daar een schrijnend gebrek aan ambitie voor hun loopbaan na hun 35ste in. In ieder geval waren mijn tafelgenoot en ik het roerend eens dat brandende ambitie niet altijd te ambiëren is. Tenslotte mankeert er aan elke superstreber wel een hoek.

Lorin Parys is voorzitter van Flanders DC. Hij schrijft deze column in eigen naam voor De Standaard.

Tweet

0