Vorig jaar dienden de Belgen een kwart minder octrooien in dan in 2005. Met 548 octrooien stranden we daarmee op een zucht van Polen, niet meteen bekend als innovatieve baanbreker. Maar met de bescherming van intellectuele eigendom is er in ons land en Europa wel meer mis. Octrooien hebben als oogmerk innovatie aan te vuren. Vandaag bereiken ze net het tegenovergestelde resultaat.

Eerst en vooral kan je beter enkel een goed idee hebben als je er al warmpjes inzit. Voor een beetje bescherming van je vondst op Europees vlak ben je al gauw 25.000 euro kwijt. En dat is nog maar het begin. Je hebt uiteraard advies nodig van een advocaat of van een gespecialiseerd bureau. Die werken niet gratis. En dan hebben we het nog niet gehad over het vertalen van je octrooi in alle Europese talen.

Verder helpt het natuurlijk niet echt dat je, zoals Trends eerder schreef, op zijn minst drie taksen mag betalen op je inventiviteit. De Indieningstaks belast je op het hebben van een idee. De Opzoekingstaks beboet je voor het speurwerk naar de nieuwheid van je innovatie. De Jaartaks beloont je creativiteit jaarlijks met een belasting.

Maar echt waar krijgen voor je geld doe je ook al niet. Enkele voorbeelden. Een Antwerpenaar die deelneemt aan DeBedenkers presenteert met veel trots zijn barbecue-idee aan de jury. Hij vertelt er meteen bij dat het niet kan gekopieerd worden, want hij heeft al 25.000 euro opgehoest voor de bescherming van zijn uitvinding. Op de Franse televisie wordt op hetzelfde moment de winnaar bekendgemaakt van L’Inventeur de l’Année. Een man met net hetzelfde idee gaat er met de prijs lopen. Pech.

Of neem de twee kandidaten van De Bedenkers die elkaar tegen het lijf lopen met een identiek idee. Niets aan de hand, denkt de eerste, ik heb dit idee tien jaar geleden al beschermd. Dat doet de wenkbrauwen fronsen bij zijn creatieve collega, die had vorige maand nog een octrooi gekregen. Dat blijkt perfect te kunnen. De eerste deelnemer had een Belgisch octrooi genomen, de tweede een Europees. Het peperdure Europese onderzoek naar de nieuwheid van een uitvinding wordt namelijk niet gedaan op octrooien die in het Nederlands zijn opgesteld. Kafka pur sang.

Iedereen heeft de mond vol over het stimuleren van innovatie. Als alle mogelijke inspanningen er dan in slagen om enkele mensen aan te zetten te innoveren en te ondernemen, worden ze beloond met een flink pak rigide regels. Neem nu de pientere studente die het idee dat ze in haar eindwerk stopte, wil laten beschermen. Onmogelijk, luidt het onverbiddelijke administratieve verdict. De bevoegde dienst oordeelde dat het idee al publiek was want de leerling had haar eindwerk al aan enkele leerkrachten voorgesteld. Of je zal maar in het ziekenhuis liggen op het ogenblik dat de enveloppe met de vraag voor verlenging van je octrooi in je bus valt. Dat overkwam een Vlaamse man. Hij kon niet tijdig antwoorden op de brief. Jammer, was het meedogenloze antwoord. Octrooi foetsie. Ons intellectueel eigendomsysteem doodt vandaag innovatie. Een Europese metamorfose is op zijn plaats.

Lorin Parys is voorzitter van Flanders DC, de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit. Hij schrijft deze column in eigen naam.