Gisteren zei een kennis tegen me dat zijn grootste hoop voor zijn zoon van 17 was dat hij later iets buiten België zou gaan doen. Zo zijn er ongetwijfeld nog vaders, bezorgd dat het beste wat hun zoon hier kan bereiken, surplacen is. Maar als al die zonen emigreren, verlaat de toekomst ons land.

Biljarttafel of bedrijfswagen

Ik ben in 2000 afgestudeerd in een heel andere wereld. Alles kon en we geloofden rotsvast dat we het beter zouden doen dan onze ouders. Het moeilijkste was kiezen tussen de gekste jobaanbiedingen van softwarebedrijfjes met biljarttafel tot advocatenbureaus met extralegale voordelen. Zes maanden later spatte de droom uit mekaar en barstte de dotcombubbel. Een jaar later stortte het World Trade Center in. Veel van mijn vrienden zijn toen hun job kwijtgeraakt.

Nu, acht jaar later, staat er weer een pak kennissen aan de deur. De werkloosheid bij jongeren is met een derde toegenomen in vergelijking met vorig jaar. Diegenen die nog een job hebben, kunnen fluiten naar een promotie. En Joost mag weten wanneer dat weer verandert.

De erfenis van de babyboomers

Een schril contrast met de generatie van mijn ouders. Die groeide op na de Tweede Wereldoorlog en heeft globaal gezien goed geboerd. Ja, er was de olieschok in de jaren zeventig en een dipje in de jaren tachtig en negentig. Maar dat heeft fundamenteel niets veranderd aan het feit dat de wereldeconomie elk jaar sinds 1945 gegroeid is. De meeste babyboomers sluiten nu hun professionele loopbaan af, zijn welvarender dan hun voorgangers en kunnen op beide oren slapen.

Maar diezelfde babyboomers hebben nagelaten de toekomst van hun kinderen voor te bereiden. Iedereen weet dat het onmogelijk is om dezelfde pensioenregeling aan te houden voor mijn generatie en die van onze kinderen. Er zijn geen maatregelen genomen om de ontgroening en vergrijzing aan te pakken toen het goed ging. Een spaarpot is er niet, een schuldenberg wel. Politiek oogt de erfenis van de babyboomers evenmin fraai want het systeem dat zij bedacht hebben, maakt elke verandering schier onmogelijk. Voor de eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog zal de economie krimpen. En wellicht niet voor de laatste keer vraag ik me af of wij het beter zullen doen dan onze ouders.

radicale verandering

Gelukkig is noodzaak de moeder van innovatie. België zou het eerste land kunnen zijn dat de crisis gebruikt om zich radicaal om te vormen. We hebben grote en gedurfde ideeën nodig. Een grondige hervorming van ons onderwijssysteem bijvoorbeeld zodat we onze kinderen kunnen leren met onzekerheid om te gaan, risico te nemen, scherp te redeneren en constant te innoveren.

Waarom zetten we in elke school geen 3D-prototyping machine voor ondernemende scholieren? Of we kunnen radicaal kiezen om te investeren in de eerste vrachtwagen aangedreven door een groene energiebron. Of ons bedrijfsmodel grondig herbekijken en overstappen op tijdelijke verenigingen van telkens andere getalenteerde mensen die hun expertise poolen rond opdrachten.

Waarom kiezen we niet voor een schandalig groot onderzoeksprogramma op wereldformaat dat een vaccin tegen Alzheimer en kanker moet vinden? Of geven we elke Belg op zijn 18de verjaardag zijn eigen bedrijfje cadeau en stellen hem vrij van belastingen op de winsten voor tien jaar. Waarom voeren we geen burgerdienst in om Vlamingen en Walen in de sociale sector aan de slag te laten gaan?

We moeten alles ter discussie durven stellen. De wereld opnieuw maken betekent dat we onze zekerheden inruilen voor een wissel op de toekomst en het algemeen belang boven het individueel belang stellen. En daar heb je in de eerste plaats geen moedige politici voor nodig maar vooral vooruitziende kiezers. Op die manier zullen een aantal vaders wellicht wensen dat hun zonen hier blijven. En zullen die laatsten trots zijn om aan een ambitieus project mee te werken.

Tweet

4