Elke taal is een laboratorium van creativiteit. Het Nederlands is een perfecte proefbank van taalkundige vindingrijkheid. Het Nederlands leent zich voortreffelijk tot het smeden van nieuwe woorden, neologismen genaamd, die vaak getuigen van veel linguïstiek vernuft. Elk jaar kan men een hele reeks nieuwe woorden aan onze taalschat toevoegen. Een kleine rondvraag leidde tot onderstaande verzameling van verbale nieuwigheden: generatiepact, sudoku, tsunamislachtoffer, achterbankgesprekken, schootnota, Leterminator, Milequetiseren, Behaveïseren, cartoonrel, ellebooggroet, gootsteenontstopperverkoopverbod, handweigeraar, MP3-moord, zelfmoordterrorist, comazuipen, keetdrinken, slurptaks, youtuben, swaffelen, Obamania, pakkans, zwemboerka, knelpuntberoep, kruispuntbank, rekeningrijden, Globalistan, Absurdistan, voorhuwelijksparen, geitenwollensokkengroenen… en ga zo maar voort.

Engels is worldish

De moeilijkste opdracht bestaat er dan in deze woorden bijvoorbeeld in het Frans of het Engels te vertalen. Het Engels heeft de wereld veroverd. Banale vaststelling van een kolossaal gebeuren. 200 miljoen mensen spreken Engels als moedertaal, waarvan 55 miljoen in het Verenigd Koninkrijk en meer dan 230 miljoen in de Verenigde Staten. Het is een officiële taal in meer dan 50 landen in de wereld. Het totaal aantal mensen dat Engels kan spreken, inclusief diegene die het als een tweede taal hanteren, overschrijdt wellicht twee miljard aardbewoners. In de wetenschap zijn vandaag 90 % van de artikels en publicaties Engelstalig en in alle grote ondernemingen ter wereld wordt in raden van bestuur bijna steeds Engels gesproken. Engels is worldish, de taal van de wereld. Voor Vlamingen, die meestal makkelijker en beter Engels praten dan Franstaligen, is de verengelsing een groot voordeel. Zeker op universitair vlak dient nog veel meer Engels in het onderwijs te worden ingevoerd.

Moeilijker dan Chinees

Toch denken wij verkeerdelijk dat Engels een makkelijker taal is. Basic English bestaande uit 500 woorden, waarmee men dan zijn ‘plan kan trekken’, kun je vrij snel aanleren. Maar goed Engels is moeilijker dan Chinees.

Chinees is immers een heel oude taal, nog steeds archaïsch met een heel eenvoudige grammatica. De werkwoorden hebben er geen tijden. ‘Ik kom vandaag’ is de tegenwoordige tijd.’ ‘Ik kom gisteren’ is de verleden tijd en ‘Ik kom morgen’ is de toekomstige tijd. Eenvoudiger kan niet. Het probleem met het Chinees is dat het een gezongen taal is. Het is de toonhoogte die betekenis geeft aan de woorden en zo iets leert een niet geboren Chinees heel moeilijk. Bovendien is er de schrijfwijze die bestaat uit pictogrammen, kleine, ingewikkelde tekeningetjes, 40.000 in aantal.

Het Engels daarentegen is moeilijk omdat het een taal is zonder vaststaande grammatica, in tegenstelling tot het Frans. En de uitspraak is ‘tongbrekend’. De spelling van de taal is totaal inconsistent. De woordvorming is vrij eenvoudig, maar de zinsbouw is opvallend ingewikkeld, eens men het niveau van de enkelvoudige zin verlaat. Het Engels, zoals het Nederlands, biedt ook een bijna onbeperkt werkterrein voor taalkundige creativiteit. Een nijverig student stuurde mij onlangs een mailtje om mij uit te leggen hoe simpel het Engels wel is omdat het zo sterk gelijkt op het Nederlands. En hij gaf volgende voorbeelden.

The food is good for the health. Vertaling: te voet is goed voor de held
The man made his breakfast. Vertaling: De man maakte zijn broek vast.
He had a careful mother. Vertaling: Hij had een kar vol modder.
He was brave in the war. Vertaling: Hij was braaf in de war.
The girl with the soft eyes. Vertaling: De kerel met het softijs.
What do you mean? Vertaling: Wat doe je, Mien?
The play is not fair. Vertaling: De plee is niet ver.
It’s a long way. Vertaling: Er is een long weg.
The strike is lasting the week. Vertaling: De strijk is een last in de week.
How to seek the wife of my life? Vertaling: Hou het zieke wijf van mijn lijf.
My life is one sexy event. Vertaling: Mijn lijf is er een van een sexy vent.
The children are pleasant. Vertaling: schilderen is plezant.

Palindroom

Allermooist blijft ons Nederlands dat zelfs vatbaar is voor palindromen. Dit zijn keerwoorden die je ook ‘averechts kunt lezen’ en die toch een betekenis behouden zoals: kok; lepel, radar, redder, nekken, neppen, serres, racecar, taartstraat . Minder volmaakt zijn regen, dog, lip, fel of kolk. Allerpakkendst evenwel is droom. Zijn palindroom is immers moord. Wie schrijft een roman helemaal in palindromen?
Mark Eyskens

Tweet

0