Dit staat enigszins haaks op een pleidooi dat her en der wordt gevoerd om de leerplichtleeftijd te verlagen tot 16 jaar. Het aantal jongeren dat gedemotiveerd het onderwijs verlaat zonder enig diploma of getuigschrift, neemt toe. Er is ook nog lang geen sprake van voltijds engagement voor leerlingen in het deeltijds onderwijs en het watervalsysteem is nog steeds een springlevende dinosaurus. Ondanks ons hoogstaand kwalitatief onderwijs, stellen we vast dat de aansluiting tussen onderwijs en de arbeidsmarkt soms moeizaam verloopt.

Toch lossen we met de verlaging van de leerplichtleeftijd de pijnpunten niet op. De arbeidsmarkt heeft zo haar eigen wetmatigheden: een diploma werkt nog altijd beter dan geen diploma en hoe hoger het diploma, hoe beter de arbeidskansen die erop volgen. Voor de arbeidsmarkt is een goede scholing een noodzakelijk vertrekpunt. De vraag is hoe je vanuit onderwijs vlot op de bestemming ‘arbeidsmarkt’ geraakt, hoe je de vlotte verbinding legt. Dit kan door bijkomend onderwijs te bieden op maat van de arbeidsmarkt.

Daarom moeten er bruggen worden geslaan die onderwijs en arbeidsmarkt dichter bij elkaar brengen. De boutade “dat het onderwijs te belangrijk is om enkel maar aan de onderwijsactoren over te laten”  kadert volledig in de opvatting waarin “leren en werken” een zaak is van onderwijs én de arbeidsmarkt samen. Talentontwikkeling wordt gestimuleerd van beide kanten. Hierin ligt dan ook de opportuniteit om de knelpunten van het onderwijs krachtiger aan te pakken zonder een leerplichtverlaging door te voeren. Het gaat om hechte, lokale allianties van talentontwikkeling tussen scholen, bedrijven, sectoren en intermediairen zoals de VDAB. Zij kunnen nieuwe, moderne en aantrekkelijke leercontexten creëren, vooral voor leerlingen die anders zouden afhaken.

Zo wordt de leerrit een interessante, vlotte rit niet alleen naar maar ook op de arbeidsmarkt. Denken we maar aan bestaande succesformules zoals het Maritiem Competentiecentrum te Zeebrugge en het CNC-competentiecentrum Vlaams Brabant waar VDAB, scholen én bedrijven gebruik maken van dezelfde opleidingsinfrastructuur. Leerlingen en werknemers krijgen er terzelfder tijd een vorming op maat van de arbeidsmarkt en jongeren worden er aldus geïnspireerd door de “professionals”.

Gerelateerde artikels

• Creatieve ondernemers doen hun verhaal (3)
• Creativiteit is een kwestie van professionaliteit
• De toekomst is vrouwelijk
• Simpel is slim
• Een “slim” licht op arbeidsklimaat

Flexicurity

Deze paradigmashift wordt vaak vastgehangen aan het begrip “flexicurity“, een contaminatie van “flexibility” en “security”. Dit begrip wijst er enerzijds op dat ondernemingen een toenemende behoefte aan een grotere flexibiliteit van arbeid etaleren en dat (potentiële) werknemers anderzijds een duidelijke houvast willen bij de uitbouw van hun carrière in de vorm van werkzekerheid.

Maar in het licht van de evoluties op de arbeidsmarkt op middellange termijn en het onderzoek naar gedragingen van de komende generaties geldt evengoed het omgekeerde. Werknemers willen méér flexibiliteit-op-maat zodat ze hun (levens)loopbaan naar eigen goeddunken kunnen inrichten en managen. Ondernemingen zullen hiervoor compensaties wensen op het vlak van langere inzetbaarheid, loyauteit en bedrijfsbinding. Ze gaan dus méér zekerheid willen vanwege hun medewerkers in een krapper wordende arbeidsmarkt.

Protest bij vakbonden

De vraag stelt zich of de invalshoek van flexicurity wel voldoende mobiliserend is om werkgevers en werknemers te bewegen om tot nieuwe arbeidsverhoudingen over te gaan, gebaseerd op een win-win-situatie. Het actuele debat toont aan dat langs de kant van de vakbonden een grote terughoudendheid bestaat t.a.v. méér flexibiliteit van de arbeid. Ze worden immers voornamelijk geconfronteerd met flexibiliseringsvoorstellen en -maatregelen zoals méér uitzendarbeid, poolvorming, outsourcing en versoepeling van het ontslagrecht. Hun afwijzende houding is dan ook grotendeels te verklaren door het gebrek aan een beleidskader dat nieuwe zekerheden bevat.

Anderzijds toont het debat ook aan dat aan werkgeverszijde nog onvoldoende is stilgestaan bij de langere termijnevoluties die de arbeidswereld op zijn kop dreigen te zetten. De klassieke verhoudingen tussen werkgever en werknemers zullen immers een nieuwe invulling krijgen waarbij de werknemer sterkere troeven kan doen gelden.

Securibility

Daarom pleit ik om het debat te voeren onder de noemer “securibility”, nl. de “ability” om “security” te verschaffen aan werknemers én ondernemingen in een immer bewegend socio- economisch bestel. Uiteraard is dit meer dan een semantische switch maar beoogt “securibility” het verstrekken van nieuwe zekerheden via aangepaste beleidskaders in het individueel en collectief arbeidsrecht, de sociale zekerheid en het activeringsbeleid.

De rode draad doorheen deze aanpak is dat er een achterliggend maar duidelijk geprononceerd model van “maatschappelijke” zekerheid is. Een loopbaanmodel dat steunt op gedeelde verantwoordelijkheden van burgers, bedrijven en overheid, kan de brug vormen om beide partijen, werkgevers én werknemers, tot deze nieuwe vorm van zekerheid te “bekeren”.

Fons Leroy
Gedelegeerd bestuurder
VDAB

Gerelateerde artikels

• Welke trend zal jouw werk de komende 5 jaar beïnvloeden?
• Leerplicht tot 81 jaar!
• Welke trend zal jouw werk de komende 5 jaar beïnvloeden (2)
• Ik mag werken
• Jaga doorbreekt de traditionele manier van werken en gaat voor solidariteit.