Wat een kanjer is die Gladwell toch! Ik zal proberen mijn verwondering te verbergen, want ik ben anders wel een behoorlijke fan moet ik toegeven. Hij heeft mij dan ook nog nooit teleurgesteld. Zijn schrijfsels hebben best wel een invloed gehad op de manier waarop ik naar bepaalde dingen kijk, en ik ben minstens 1 boek kwijt door het in-serie-uit-te-lenen. Gladwell die naar Hasselt komt, de stad waar ik ben opgegroeid, meer had ik niet nodig om CWF11 op voorhand al te koesteren.En hij stelde niet teleur. Meer nog, hij zorgde er voor dat een behoorlijke congres dag (wat best al wel een compliment is) een zeer goed einde kreeg.Maar toch had ik er nog iets meer van verwacht.

Ze zeggen wel eens dat helden ontmoeten vaak een slecht idee is, dat je ze beter op hun sokkel houdt. Misschien heeft het daar mee te maken. Maar in de eerste plaats toch wel dat zijn verhaal niet nieuw was. Malcolm Gladwell staat voor mij gelijk aan vuurwerk in het hoofd. Intellectuele porno die je genotscentrum lekker plat slaat. En ook vandaag had zijn verhaal dat potentieel, al had ik niet gedacht dat het datzelfde verhaal zou zijn dat ik vorige week lustig rond-getweet heb. Naast boeken schrijft Gladwell vooral stukken voor het magazine “The New Yorker” (een bloemlezig daarvan is trouwens te vinden in het boek “What the dog saw”), en zijn laatste stuk was hetzelfde verhaal dat hij op cwf bracht.

Een verhaal dat je kent maakt natuurlijk minder indruk, maar is daarom niet minder interessant. Hij trekt het ook wel breder. Ach, Gladwell mag mij gerust de Tipping Point nog eens komen uitleggen, ik zal even geboeid luisteren.

Want 1 ding moet je hem nageven: Gladwell is een verhalenverteller. Net zoals hij de lezer in zijn boeken meeneemt naar het kampvuur gidste hij het publiek woord voor woord, anekdote na anekdote naar die plaats waar hij ze hebben wilt. Het punt waar niet enkel duidelijk wordt waar zijn betoog voor staat, wat zijn inzicht is, maar waar je als toehoorder echt deel van lijkt uit te maken. De reis zorgt voor betekenis.

Hij heeft daar niets voor nodig overigens. Waar andere sprekers vandaag hun best deden om de ongeschreven wedstrijd voor mooiste presentatie te winnen (Hinssen maakt kans) had Gladwell welgeteld 0 slides. Aarzelend in het begin, als een stotteraar die beseft dat het allemaal in zijn hoofd zit, breekt hij open in een bedeesd maar krachtig en zeer beheerst verhaal. Vanaf dan was de zaal van hem, en hem alleen.

Zijn verhaal stelt de ingebakken drang om eerst te zijn op het vlak van innovatie in vraag. We hebben met zijn alleen geleerd dat innovatie het bedenken van nieuwe dingen betreft, dingen die anderen dus per definitie nog niet bedacht hebben. Waar je dus eerst in bent. Eerst komt eerst maalt. Gladwell toont aan dat dat niet zo hoeft te zijn, en dat in tegendeel vaak de 2th of zelfs 3th mover er echt zijn voordeel mee doet. Terwijl hij het uitlegt maakt hij ergens een onderscheid tussen intellectuele/wetenschappelijke innovatie en toegepaste innovatie.

Dat illustreer hij met 2 grote verhalen. Het verhaal van The Valley of Tears, een 4-daagse oorlog waar een ogenschijnlijk zwak Israël het zoveel sterkere Syrië zwaar in de pan hakte in 1973. Ze doen dat door gebruik te maken van een aantal innovaties, waarvan ze er geen enkele zelf bedacht hebben.
Het andere grote verhaal is Steve Jobs, die als onbeduidende computerboer leentjebuur heeft gespeeld hij het hypermoderne Xerox eind jaren ’70. Ook hier weer zat de innovatie op een andere plaats dan waar ze tot zijn recht gekomen is.

Gladwell heeft zijn huiswerk gemaakt (heeft hij dat ooit niet?) en beide gebeurtenissen tot het bot geanalyseerd. In beide gevallen is er sprake van een grote intellectuele innovator. In het geval van Israël zijn dat de Verenigde Staten, en dan vooral op het vlak van wapenontwikkeling. De evolutie die daar had plaatsgevonden had Israël maar te gebruiken, samen met innovaties op andere vlakken (oa communicatie en overzicht) van andere landen (oa Rusland). In het geval van Jobs ging het dus over Xerox, het befaamde PARC of Palo Alto Research Center. Xerox voerde letterlijk een sky-is-the-limit beleid. Ze hadden geroken dat er centen zaten in technologie in het algemeen en die personal computer in het bijzonder, en om die boot niet te missen waren knappe kopen en zaken vol geld een logische prijs. De uitvindingen lieten niet op zich wachten: de muis, de grafische computerinterface, ethernet .. zeer veel van de basis van onze moderne apparatuur dateert van toen.

Ook in beide gevallen werkte die innovators geïsoleerd, zonder ook maar gesynchroniseerd te zijn met een mogelijke markt. Doorgedreven innovatie zonder enig greintje pragmatiek. In tegenstellen daarvan had je Israël. En Apple. Israël zocht al 10 jaar naar manieren om dat conflict op te lossen. Ze hadden niets buiten pragmatiek en richting. Ze zaten in de juiste context om innovaties toe te passen. Apple was bezig aan haar volgende computer toen Jobs op basis van zijn nieuwe ontdekkingen het team terug naar af floot. Hij had de toekomst gezien, zei hij, en die twee jaar investering in technologie die op dat eigenlijke moment plots verouderd was wilde hij gerust laten vallen. En nee het was geen vraag. Cut your losses. Want in tegenstelling tot de bollebozen bij Xerox wist Jobs maar al te goed wat de consument wilde.

Jobs stal de innovaties, schaamteloos. Hij was niet eerst, en hij zou dat ook nooit zijn. De computer, de laptop, de mp3-speler, .. alleen bestonden ze al voor Jobs er zijn aandacht aan schonk en ze vervolgens .. beter maakte. En dat zou de rode draad blijven in de carrière van Steve Jobs, die gekend staat als innovator, maar eigenlijk is hij, in de woorden van Gladwell, een tweaker. Hij kiest, en hij prutst tot het perfect is.

Gladwell zelf haalt 3 lessen uit zijn verhaal.

1. innovatie gaat soms sneller dan het tempo waarin we het kunnen vatten. Op het speerpunt van de innovatie is het soms moeilijk te zien wat de kracht er net van is, en waar een innovatie werkelijk een verschil kan maken. Door later te komen kan je heel wat leren. Afkijken wat er werkelijk zinvol is.

2. Innovatie is vaak op zijn sterkst als iteratief proces. Verbeteringen volgen op verbeteringen om zo te komen tot een punt dat misschien initieel niet denkbaar was, maar wat uiteindelijk wel als “de” innovatie gezien wordt.

3. Diegene die het meest kan profiteren van een innovatie, is vaak diegene met de minste resources. Denk aan Apple vs Xerox. Denk aan Israël. Het lijkt alsof een vloedgolf aan resources innovatie net in de weg staat.

Voor mij is het duidelijk dat innovatie een context moet hebben. Zomaar wat doen, dan schiet het letterlijk in alle richtingen. Soms kan dat werken, maar meestal niet. Een context zorgt voor focus. Israël wil Syrië uit de weg en Apple wil 1 bepaald product tot in het extreme verbeteren. Hoe dat moet, dat kan alle kanten uit, maar het “wat” is duidelijk. Het “wat” is focus, en richting en context. Het “wat” is toegepaste innovatie.

De vraag is hoe we daar nu mee opgaan? Een vraag die ook in de Q&A naar boven kwam: wat met patenten bijvoorbeeld. Het is duidelijk dat Gladwell zijn comfortzone in zijn verhaal ligt, en hem er uit halen loopt wat stroef. Maar dat is niet zo heel erg. Ik heb het gevoel dat hij iemand is die graag eerst 3 keer nadenkt, en dan spreekt, of schrijft, en bij een Q&A kan dat natuurlijk niet. Maar ik heb hoop op meer, want dat dit nu het onderwerp van zijn lezing was én van zijn laatste New Yorker artikel kan er volgens mij wel eens op duiden dat hier een volgend boek in zit. En geloof mij, dan zal hij weten wat zeggen.

Ondertussen belet niets ons het inzicht ter harte te nemen en er zelf eens over na te denken. Wat kunnen we hier mee, hoe kunnen we innovatie beter aanpakken? Denk aan patenten bijvoorbeeld. Is er geen manier denkbaar dat we via patenten intellectuele innovatie stimuleren maar toegepaste innovatie op die patenten mogelijk maken? Misschien met een comissiemodel waarbij het zeer goedkoop is patenten toe te passen, maar als je er goed geld mee gaat verdienen de oorspronkelijke bedenker hier een stuk van terug krijgt. Lijkt me werkbaar.

Ik ben zeer blij Gladwell gezien te hebben, en wil ten zeerste zijn discours aanbevelen. Ieder boek is goed, en geloof mij vrij, het is eenzaam aan die top waar hij zit.