Velen onder ons zijn er van overtuigd dat we onze beste ideeën bedenken als we ontspannen of goedgeluimd zijn. De douche is dan ook voor velen de creatieve plek bij uitstek. Betekent dit dan dat bedrijfsleiders massaal moeten investeren in bubbelbaden of hoogtechnologische douchekoppen op kantoor? Nog maar weinig bedrijven gingen zo ver. Waar bedrijven wel meer en meer in investeren zijn ontspanningsruimtes, spelactiviteiten of meditatieachtige sessies om de creativiteit van hun medewerkers te bevorderen. Geeft dit allemaal wel zin? Zijn we inderdaad enkel creatief als we ontspannen of goedgezind zijn?
Antwoord: NEE!

Positieve en negatieve stemmingen

Het verband tussen emotionele stemmingen en creativiteit is een van de meest onderzochte relaties binnen het wetenschappelijk creativiteitsonderzoek. Bovendien bestond er onder wetenschappers tot voor kort nog weinig discussie over de rol van positieve stemmingen zoals blijdschap of opgetogenheid. Positieve stemmingen zijn een vruchtbare grond voor creativiteit, zo luidde het. Over negatieve stemmingen zoals verdriet, boosheid, angst of neerslachtigheid, bestaat er veel minder eenduidigheid. Hierdoor concludeerden sommige onderzoekers dat negatieve stemmingen geen invloed hebben op onze creativiteit. Een conclusie waar menig smartzanger niet akkoord mee zou gaan.

Activatie

Dr. Mathijs Baas van de Universiteit van Amsterdam nam in het kader van zijn doctoraat alle studies rond stemming en creativiteit van de voorbije 25 jaar stevig onder de loep en toonde aan dat we onze overtuigingen rond de relatie tussen stemmingen en creativiteit toch wat meer moeten nuanceren. Bovendien deed hij verrassende bevindingen door proefpersonen in een bepaalde stemming te brengen en vervolgens te kijken hoe goed ze het doen op een creatieve taak. Wat blijkt, blijdschap, boosheid, angst en opgetogenheid maken mensen creatiever dan verdriet, neerslachtigheid, opluchting of ontspanning. Of onze stemming nu positief of negatief is, blijkt dus niet doorslaggevend te zijn. Wel de mate waarin een stemming ons activeert, maakt het verschil. Ons brein is het actiefst wanneer we ons blij, boos, bang of opgetogen voelen. Bij ontspanning, verdriet of neerslachtigheid toont ons brein veel minder activiteit.

Wilde versus systematische probleemoplossing

Onze stemming bepaalt niet enkel de mate waarin we creatief zullen zijn. Ook de manier waarop we creatieve ideeën bedenken, verschilt afhankelijk van onze stemming. Blije mensen ontwikkelen creatieve ideeën door een brede kijk op de dingen, wilde associaties te leggen en een probleem vanuit heel uiteenlopende invalshoeken te bekijken. Mensen in een negatieve stemming zoals woede of angst volharden op een rationele en systematische manier in het zoeken naar oplossingen voor een probleem, waardoor ze uiteindelijk ook tot creatieve ideeën komen.

Wat nu?

Wat kunnen we nu uit deze resultaten leren volgens Baas? Managers en ondernemers delen doorgaans de overtuiging dat creativiteit gestoeld is op ontspanning of mentale rust. En toch, dit onderzoek laat nu net zien dat vooral activerende situaties ons creatiever maken en dat we ook creatief kunnen zijn via een diepgravende en rationele manier van denken. Investeringen in de inrichting van ontspanningsruimtes of meditatieachtige sessies lijken dus weggegooid geld. Managers moeten dus vooral tijd en energie steken in het activeren van hun medewerkers. Bijvoorbeeld een compliment, een beloning, plezierig werk, maar ook een standje of alarm slaan rond de situatie in het bedrijf, hebben het potentieel om medewerkers te activeren. Zelf plan je taken die een creatieve oplossing vragen best op het moment van de dag dat je je mentaal het actiefst voelt. Vermijd creatieve taken wanneer je verdriet hebt of je ‘down’ voelt.

Tweet

7