Vijftig visies — De creatieve sector kijkt vooruit: wat na corona?

Is de coronacrisis een gamechanger voor de creatieve sector? Flanders DC geeft het woord aan vijftig experts actief in verschillende sectoren, zoals design, mode, games, muziek, audiovisuele industrie en gedrukte media. Hoe kijken zij vooruit? Welke nieuwe businessmodellen, processen, structuren, ideeën en werkwijzen mogen of zullen volgens hen het daglicht zien?

Op deze pagina lees je de visie van Jozefien Daelemans.

Het voorbije jaar zaten we meer dan ooit achter onze schermpjes. Ik zie de fantastische mogelijkheden die onlinemedia ons gaven, maar ook de diepe valkuilen. Ze kunnen mensen samenbrengen en informeren, maar ons evengoed tegen elkaar opzetten en in nepnieuws doen geloven. We zagen het na de nederlaag van voormalig president Trump en de bestorming van het Capitool, maar ook in de complottheorieën over 5G en vaccinaties.

Jozefien Daelemans

Jozefien Daelemans © Alexia Leysen

Sociale media werken steeds vaker als radicalisatieplatformen die mensen in diep wantrouwen storten tegenover de overheid én tegenover elkaar. Dat baart me zorgen, misschien zelfs meer dan het coronavirus zelf. En terwijl het al moeilijk genoeg was om het hoofd koel te houden, gooiden nieuwssites regelmatig olie op het vuur. De grofste tweets kregen de meeste aandacht en werden beloond met een artikel in de krant en verontwaardigde opiniestukken. Ophef klikt namelijk lekker weg, ook al is die ophef compleet buiten proportie. Het is de munteenheid waarmee vandaag gouden zaken gedaan worden. Want kliks genereren views voor de advertenties boven de nieuwsartikels. Dat businessmodel komt wel met een enorme prijs. De sensatie die geïnjecteerd wordt in nieuwsberichten is uitputtend voor onze samenleving en laat mensen achter met een gevoel van angst en verontwaardiging.

Als de coronacrisis een testcase was voor hoe onlinemedia omgaan met paniek en polarisatie, zijn er lessen te trekken voor de toekomst. Want in een samenleving waar mensen niet meer in wetenschap geloven en hun toevlucht zoeken tot extreemrechtse populisten, verliest uiteindelijk iedereen. Ook de aandeelhouders van die grote mediabedrijven. In een ideale wereld zie ik dan ook een strengere regularisatie van onlinemediaplatformen en techgiganten die tot hier toe grotendeels vrij spel kregen, en pas het voorbije jaar schoorvoetend optraden tegen hate speech en fake news.

“Sociale media werken steeds vaker als radicalisatieplatformen die mensen in diep wantrouwen storten tegenover de overheid én tegenover elkaar.”

Jozefien Daelemans,

schrijfster

Daarnaast dragen nieuwsmakers en hoofdredacteurs een verpletterende verantwoordelijkheid voor de samenleving van onze toekomst. Ze moeten vaker stilstaan bij de impact die ze hebben op hun lezers, die steeds vaker met getrokken messen tegenover elkaar staan. Redacties zouden dan ook niet afhankelijk mogen zijn van alleen maar kliks en views. Nieuwsberichten moeten beter gedubbelcheckt worden, want zodra een ballonnetje is opgelaten, krijg je het veel minder snel doorprikt. 

Laat onderzoek, nuance en het formuleren van oplossingen voorrang krijgen op de spektakelwaarde van een interview of reportage. Verzin andere formats dan een verhit debat tussen extreme uitersten. Investeer in jonge en diverse mediamakers en journalisten. Ze hebben andere referentiekaders die noodzakelijk zijn om de wereld van morgen te begrijpen. Stop met nieuwsberichten te maken op basis van een handvol tweets. Dat is geen journalistiek en Twitter is nog altijd geen accurate representatie van de wereld.

Zodra de coronacrisis voorbij is, staan ons nog grotere uitdagingen te wachten, de klimaatcrisis op de eerste plaats. We kunnen het ons niet veroorloven om dezelfde fouten te maken.


Wie is Jozefien Daelemans?
Jozefien Daelemans is voormalig oprichter en hoofdredacteur van Charlie Magazine en freelance mediamaker en schrijfster. Ze is auteur van het boek De naakte waarheid, body bullshit ont(k)leed en spreekt regelmatig over beeldvorming in de media. In haar rubriek ‘Altijd online’ in De Standaard schrijft ze over wat ze tegenkomt op internet en hoe we dat kunnen begrijpen.