Vijftig visies — De creatieve sector kijkt vooruit: wat na corona?

Is de coronacrisis een gamechanger voor de creatieve sector? Flanders DC geeft het woord aan vijftig experts actief in verschillende sectoren, zoals design, mode, games, muziek, audiovisuele industrie en gedrukte media. Hoe kijken zij vooruit? Welke nieuwe businessmodellen, processen, structuren, ideeën en werkwijzen mogen of zullen volgens hen het daglicht zien?

Op deze pagina lees je de visie van Nico Verplancke.

COVID-19 heeft het systeem een schok toegebracht van een envergure zonder weerga in de laatste decennia. Lockdowns en thuiswerk dwongen de erfgoedsector even helemaal digitaal te gaan: een onvermijdelijke digitale sprint in een evolutie die al langer gaande was. Voor veel organisaties ging dat gepaard met de nodige improvisatie en de occasionele spoedcursus Zoom (unmute!).

Nico Verplancke

Nico Verplancke

Elke organisatie staat nu voor de keuze. Het door corona opgelegde momentum laten voor wat het is. Of de kans grijpen om de eigen strategie en missie fundamenteel te herdenken in functie van een wereld waarin het digitale niet meer weg te denken is. Ik pleit uiteraard voor de tweede optie, maar dat neemt niet weg dat een terugkeer naar ‘normaal’ voor velen zal aanvoelen als het aantrekken van een comfortabele oude jas.

De veranderingen waar de erfgoedsector en meer specifiek de archieven voor staan zijn fundamenteel: we produceren vandaag de dag met z’n allen enorme hoeveelheden documenten, video, audio, websites, games en Instagram-stories. Dat alles selecteren, verbinden, bewaren en contextualiseren wordt een enorme uitdaging. Tegelijk is er in een wereld van deepfakes en fake news behoefte aan authenticiteit, betrouwbaarheid en context waarin de sector een cruciale rol kan en moet spelen.

De manier waarop er gewerkt wordt, zal dus radicaal moeten veranderen. Machinelearning zal een essentieel instrument worden om grote hoeveelheden materiaal te verwerken, te interpreteren en te beschrijven. Daarvoor zullen we ook een nieuw soort archivarissen nodig hebben, die inhoudelijk inzicht combineren met de talenten van een data scientist. Archiefopleidingen die momenteel nog niet digital first zijn, slaan de bal volgens mij dan ook helemaal mis. Archieven dienen hun processen te herdenken en te digitaliseren. Daarbij moeten ze maximaal inzetten op samenwerking in een genetwerkt model enerzijds en het digitaal beschikbaar en toegankelijk maken van data anderzijds. De overheid heeft daarin een belangrijke rol te spelen door die nieuwe prioriteiten te erkennen en waarderen, en de nodige middelen te voorzien. 

“De coronaperiode heeft nog extra benadrukt dat archieven een enorme bron van inspiratie, kennis en hergebruik zijn.”

Nico Verplancke,

ICT-specialist en meemoo-directeur

Tegelijk is de vraag fundamenteler: hoe kunnen archieven hun maatschappelijke opdracht invullen en versterken in een digitale wereld? Er is volgens mij zeker een grotere synergie mogelijk tussen het stelselmatig verwerven en verdiepen van kennis enerzijds, en het korter op de bal spelen en het creatief verhalen van inzichten en feiten anderzijds. We moeten durven grenzen af te tasten, te innoveren en te experimenteren.

De coronaperiode heeft alleen nog maar extra benadrukt dat archieven een enorme bron van inspiratie, kennis en hergebruik zijn. Op ons platform Het Archief voor Onderwijs bijvoorbeeld zien we maand na maand het gebruik van archiefmateriaal in de klas toenemen. Archieven worden vanzelfsprekend vaak met het verleden geassocieerd, maar de échte hoogdagen van de archieven liggen voor ons, in het digitale tijdperk.


Wie is Nico Verplancke?
Nico Verplancke studeerde toegepaste economie aan de KU Leuven en ging na zijn studies aan de slag in de IT-sector. Hij werkte in verschillende technische en managementrollen en startte uiteindelijk samen met enkele collega's een nieuwe dochteronderneming op voor het toenmalige Real Software. Bij het pas opgerichte IBBT (later iMinds) werkte hij als programmamanager en later als directeur strategische projecten. Hij lag mee aan de basis van het Gamefonds, het Media Innovatie Centrum (MIC) en het Art&D-programma. Vanaf 2013 nam hij als algemeen directeur de opstart van VIAA (het Vlaams Instituut voor Audiovisuele Archivering) voor zijn rekening. In 2020 werd VIAA meemoo, Vlaams instituut voor het archief.