Vijftig visies — De creatieve sector kijkt vooruit: wat na corona?

Is de coronacrisis een gamechanger voor de creatieve sector? Flanders DC geeft het woord aan vijftig experts actief in verschillende sectoren, zoals design, mode, games, muziek, audiovisuele industrie en gedrukte media. Hoe kijken zij vooruit? Welke nieuwe businessmodellen, processen, structuren, ideeën en werkwijzen mogen of zullen volgens hen het daglicht zien?

Op deze pagina lees je de visie van Peter Vandermeersch.

Denk even na over deze vragen: Kwam het coronavirus van een markt in China? Waren de uiteenlopende lockdownmaatregelen die regeringen wereldwijd uitvaardigden wel efficiënt? Had de toediening van het vaccin sneller kunnen gebeuren? Was het AstraZeneca-vaccin wel veilig? En waren de virologen in de media niet te pessimistisch?

Peter Vandermeersch

Peter Vandermeersch

De antwoorden op die vragen hebben één iets gemeen: ze gaan allemaal over waarheid en vertrouwen. In het Engelse taalgebied, waarin ik sedert een jaar of twee werk, allitereert dat iets beter: truth and trust. Maar of je het nu zegt in het Nederlands of het Engels, het komt op precies hetzelfde neer. En net daarover zal het in de media na de coronacrisis meer dan ooit gaan. Truth and Trust, Waarheid en Vertrouwen.

Media moeten makelaars zijn in waarheid. Wat je leest, ziet en hoort, moet je kunnen vertrouwen. Daar zijn, niet ten onrechte, altijd twijfels bij geweest. ‘Gazettenpraat’ is niet meteen een positief beladen woord. Ideologisch geladen of door commercie gedreven media hebben lang niet altijd de waarheid hoog in het vaandel gedragen. Media zijn altijd al bewust en onbewust een instrument geweest in handen van mensen en groepen die een doel wilden bereiken. Propaganda en waarheid zijn twee zijden van eenzelfde medaille.

Laten we dus niet de fout maken de media te verheerlijken in hun zelfbenoemde rol van ‘vierde macht’. Alleen, net voor en tijdens de covidpandemie zijn die media terechtgekomen in wat wel eens een ‘infodemie’ wordt genoemd, waarbij fake news het virus is. De cocktail van fake news bestaat uit vele elementen. Sommige daarvan zijn menselijk: dat Donald Trump miljoenen landgenoten heeft overtuigd dat Joe Biden de verkiezingen heeft gestolen. Andere zijn technologisch: dat algoritmes ons via Facebook en andere kanalen net met dat nieuws voeden dat ons bevestigt in onze (voor)oordelen. Nog andere zijn een mix van beide: dat we allen terechtgekomen zijn in nieuwsbubbels waarin we graag een bevestiging zien van onze eigen waarheden.

“De pandemie heeft die infodemie niet veroorzaakt, maar wel versterkt. Meer dan ooit consumeerden we digitale media. En meer dan ooit vroegen we ons af: wat is de waarheid en wie kan ik vertrouwen?”

Peter Vandermeersch,

journalist-uitgever

De pandemie heeft die infodemie niet veroorzaakt, maar wel versterkt. Meer dan ooit tevoren zaten we, ruim een jaar, in onze echte bubbel, thuis opgesloten. Meer dan ooit consumeerden we digitale media. Meer dan ooit werden feiten en onwaarheden op het net geslingerd. En meer dan ooit vroegen we ons af: wat is de waarheid en wie kan ik vertrouwen?

Die vragen zullen de media blijven beheersen nadat we de pandemie onder controle hebben gekregen en met meer energie dan ooit zullen we de infodemie moeten bestrijden. Die zou wel eens veel langer, intenser en grondiger ons leven kunnen beheersen dan de pandemie. 

Zoals het fakenewsvirus een cocktail was van verschillende elementen zal ook het vaccin een cocktail zijn. Cruciaal in die cocktail worden transparantie en evenwicht. In deze infodemie zullen we meer dan ooit tevoren behoefte hebben aan media die transparant zijn over wat ze weten en niet weten, hoe ze hun informatie verzamelden, op welke manier ze hun fouten rechtzetten, hoe ze medewerkers rekruteren, waarom ze bepaalde keuzes maken.

In deze infodemie zulllen we daarenboven meer dan ooit behoefte hebben aan media die evenwichtig zijn, niet zwart-wit maar grijs, die vele stemmen laten horen, die problemen aan de kaak stellen maar ook oplossingen aanreiken, die zoeken en niet altijd vinden, en die durven te twijfelen.

Ook als de pandemie voorbij is, zal de infodemie blijven. We gaan meer dan ooit behoefte hebben aan waarheid en vertrouwen. Media die transparant en evenwichtig zijn, zullen een vaccin zijn waar we allen naar snakken.


Wie is Peter Vandermeersch?
Peter Vandermeersch studeerde geschiedenis, verdwaalde als journalist jarenlang in Parijs en New York en leidde gedurende twintig jaar De Standaard/Het Nieuwsblad in Vlaanderen en NRC Handelsblad in Nederland. Sedert 2019 woont en werkt hij in Dublin als publisher van de Ierse tak van Mediahuis, die de grootste krantentitels van het land uitgeeft. Zowel in België en Nederland als in Ierland vormde hij papieren organisaties om in digitale bedrijven.
​​